Er zijn veel manieren om wijn te proeven. De meest eenvoudige, en daarom misschien wel de leukste manier, is door tijdens een gezellige avond met vrienden of familie even stil te staan bij wat er in je glas zit en of je dit ook lekker vindt. Een korte ja-nee-vraag zonder gevolg.

In dit inleidend artikel, en de diepgravende volgartikels, vertrekken we vanuit een meer analytische benadering. Deze bestaat uit drie fases:

1. De visuele fase, waarin we kijken hoe de wijn zich gedraagt in het glas.
2. De olfactieve fase, waarin we onze neus aan het werk zetten om aroma’s te isoleren en te identificeren.
3. De gustatieve fase, waarin we onze smaakpapillen laten prikkelen.

Hoe een wijn eruitziet, ruikt en proeft is het resultaat van heel wat verschillende factoren zoals de ouderdom van de wijn, het klimaat, de ondergrond, houtrijping, … Op regelmatige basis analytisch wijn proeven laat ons toe wijn beter te begrijpen en beter te interpreteren. Zelfs tijdens een blinde proeverij.

Wijn proeven is topsport. Deze analytische benadering staat of valt met bewust en geconcentreerd proeven… En uiteraard met veel oefenen! Maar bij toekomstige proefervaringen pluk je ongetwijfeld de vruchten.

De vijf zintuigen

Even terug naar de les biologie. Het menselijk lichaam. Meer bepaald de zintuigen. Hierboven werd al duidelijk dat het oog, de tong en de neus een cruciale rol spelen, maar de andere zintuigen zijn minstens zo belangrijk om wijn, en bij uitbreiding elke alcoholhoudende drank, te degusteren.

• Het oog geeft informatie over het uitzicht van het product. Welke kleur heeft de wijn? Hoe parelt mijn schuimwijn? Wat staat er op het etiket?
• De tong neemt de verschillende smaken waar: zoet, zuur, zout, bitter en umami. Wat vertellen deze smaken me over de druif? De regio? Het klimaat?
• De neus speelt een grote rol in het bepalen van de aroma’s. Is de wijn in kwestie zuiver of foutief? Kan ik aroma’s identificeren die gelinkt zijn aan rijping op houten vaten?
• De tong en de slijmvliezen zijn op hun beurt weer zeer gevoelig en daarmee de ideale tastzintuigen voor het degusteren van wijn. Hoe voelt deze wijn in mijn mond? Wrang? Zacht?
• Het oor tot slot speelt niet onmiddellijk een rol bij het proeven van wijn, maar speelt wel een grote rol in informatieoverdracht.

Beïnvloedingsfactoren

Wijn proeven is een subjectieve bezigheid, en zal dat ook altijd blijven, maar toch zijn er bepaalde beïnvloedingsfactoren die we kunnen uitschakelen om wijn proeven (in de mate van het mogelijke) te standaardiseren.

En dat brengt ons even tot bij het Boeddhisme. Deze levensbeschouwing erkent namelijk nog een zesde zintuig: De geest.

Een getrainde geest laat ons toe in het moment te blijven, en neutraliseert daarmee de onvermijdelijke beïnvloedingsfactoren die tijdens elke proeverij aanwezig zijn. Klinkt misschien als een ver-van-mijn-bed-show, maar enkele kleine bewustwordingen maken jouw volgende proeverij direct een stuk interessanter.

Eerst en vooral zijn er de persoonlijke factoren. Dit zijn zaken eigen aan de proever.

• Een fysieke beperking die zorgt voor niet, of onvoldoende, ontwikkelde zintuigen.
• De psychische ingesteldheid. Hoe je een wijn ervaart hangt af van je gevoel… We zijn allemaal wel eens thuisgekomen met een wijn die op een zonovergoten terras aan de Spaanse kust, weg van alle stress, heerlijk proefde en die thuis nog net voldoende was om de vloer mee te schuren.
• De opgebouwde ervaring. Wijn leren degusteren vraagt tijd. Iemand met honderden wijnen op de teller heeft nu eenmaal een veel breder referentiekader.

Daarnaast zijn er smaakvervormende factoren. Dit zijn factoren die de zuiverheid van onze zintuigen beïnvloeden.

• Het is aangeraden om één uur voor de proeverij niets meer te eten. Zo kan het palet zichzelf herstellen en begin je met een zuiver palet aan de proeverij.
• Vermijd het dragen van parfums. Tijdens de olfactieve fase vermengt je parfum zich met de aroma’s van de wijn.
• Spoel tijdens de degustatie regelmatig je mond met water om de smaken terug te neutraliseren.
• Verlaat regelmatig het proeflokaal om een frisse neus te nemen.
• Vermijd tijdens de degustatie ook brood en kaas. Deze worden beide vaak aangeboden, maar vervormen het smaakpalet.
• Medicatie tot slot heeft ook een invloed op smaak.

Tot slot zijn er nog de omgevingsfactoren. Kijk kritisch naar de ruimte waarin je proeft.

• De echte purist eist een lokaal waar de temperatuur constant op 20°C ligt. Jij en ik gaan echt niet slechter proeven bij 19°C of bij 21°C, maar vermijd extremen.
• De visuele fase vraagt om een witte achtergrond (zo krijg je een mooi beeld van de kleur van je wijn) en om natuurlijk daglicht. Kunstlicht vervormt namelijk de kleur van wijn.
• Ik schreef al dat we te allen tijde parfums moeten vermijden tijdens het proeven. Dat geldt uiteraard ook voor aromatische kaarsen, geurdiffusers, … in het proeflokaal.
• De gezichtsuitdrukking en commentaar van de mensen rondom je kan ook een grote rol spelen. Spreek af om een wijn helemaal te analyseren voor feedback te delen met elkaar.

Er zijn ook enkele zaken die we kunnen doen om een proeverij in positieve zin te beïnvloeden. De ideale voorbereiding!

• • Wijn laat zich het best degusteren op een temperatuur van zo’n 14°C. Een thermometer kan helpen bij het bepalen of een wijn klaar is om geschonken te worden.
  • Glazen dienen bij aanvang van de degustatie proper en zuiver te zijn.
  • Kristal geniet de voorkeur op glas. Welke van de twee je ook gebruikt, een tulpvormig glas is ideaal. Online vind je heel wat glazen die specifiek geschikt zijn voor degustaties.
  • Afhankelijk van het glas is de ideale portie tussen de 5 en de 10 cl.

  Extra tips and tricks

  Algemeen:

  • De beste manier om snel een breder referentiekader op te bouwen is door bewuster om te gaan met geuren. Neem vanaf nu de tijd om aan alles te ruiken en de geur op te slaan.

  Voor, tijdens of na een proeverij:

  • Tijdens een proeverij gebruik je één glas voor tig wijnen. Hierbij kan het interessant zijn om te ‘avineren’. Dit is een techniek waarbij je tussen twee wijnen een klein beetje van de nieuwe wijn in je glas doet, stevig walst, en vervolgens het glas leegkapt. Hiermee reinig je de oude wijn uit je glas en maak je je glas klaar voor de nieuwe wijn.